Kentlerde fiziksel, çevresel, toplumsal ve dijital risklerin artması; afet yönetiminin yalnızca kriz anına odaklanan bir yaklaşımın ötesine geçerek risklerin önceden belirlenmesini, azaltılmasını ve çoklu tehditlere karşı hazırlık kapasitesinin güçlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Deprem, sel, yangın ve endüstriyel kazalar gibi ani gelişen afetlerin yanı sıra; iklim kaynaklı riskler, salgınlar, siber saldırılar, dijital altyapı kesintileri ve çatışma ortamlarının yaratabileceği kırılganlıklar, yerel yönetimlerin bütüncül bir afet ve risk yönetimi yaklaşımı geliştirmesini zorunlu kılmaktadır.

Bu kategori kapsamında, kentlerin afetlere ve çoklu risklere karşı dayanıklılığını artırmayı, hazırlık ve müdahale kapasitesini güçlendirmeyi ve afet sonrası toparlanma süreçlerini güvenli biçimde yönetmeyi hedefleyen proje, uygulama ve yöntemler değerlendirilecektir. Risk azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarını birlikte ele alan; fiziksel afetlerin yanı sıra dijital ve kurumsal riskleri de kapsayan planlama ve uygulama yaklaşımları bu çerçevede ele alınmaktadır.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• Risk analizi, tehlike haritalama ve kırılganlık tespitine yönelik çalışmalar
• Afet öncesi, anı ve sonrası süreçleri kapsayan bütünleşik afet ve risk yönetimi planları
• Kurumlar arası koordinasyon, kriz yönetimi ve sivil savunma uygulamaları
• Afet müdahale ekiplerinin kurulması ve kapasite geliştirme faaliyetleri
• Afet eğitim, tatbikat ve koordinasyon merkezlerine yönelik çalışmalar
• Toplum temelli farkındalık ve bilgilendirme programları
• Erken uyarı sistemleri ve veri temelli müdahale uygulamaları
• Afet süreçlerinde sağlık, güvenlik, barınma ve temel ihtiyaç hizmetleri
• Kritik altyapıların sürekliliği, siber riskler ve dijital güvenliğe yönelik çalışmalar

İklim değişikliğinin giderek artan olumsuz etkileriyle birlikte, çevrenin korunması ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi; kentsel yaşamın sürekliliği, yaşam kalitesinin artırılması ve kamusal hizmetlerin etkinliği açısından giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Hava kalitesi, su ve atıksu yönetimi, atık ve kaynak kullanımı, enerji verimliliği ve ekosistemlerin korunması gibi çevre yönetiminin temel bileşenleri; iklim değişikliğiyle ilişkili azaltım ve uyum yaklaşımlarıyla bütünleşik bir biçimde ele alınabildiği gibi kendi başına da uzun vadeli stratejik öneme sahip çevre politikalarının konusunu oluşturmaktadır.

Bu kategori kapsamında, iklim değişikliğinin azaltım ve uyum boyutlarını ele alan projelerin yanı sıra, iklim yönetişimi ve sürdürülebilir çevre yönetimini esas alan; doğal varlıkların korunmasına, kaynak verimliliğinin artırılmasına ve sağlıklı bir yaşam çevresinin sürekliliğine katkı sunan proje, uygulama ve yöntemler değerlendirilecektir. Yerel ölçekte teknik, idari ve finansal kapasitenin geliştirilmesine katkı sunan; sunulan hizmetlerin Paris Anlaşması ve Türkiye’nin uzun dönemli İklim Değişikliği

Stratejisinde yer alan “net sıfır” hedefiyle uyumunu destekleyen ve Marmara Denizi başta olmak üzere doğal ekosistemlerin korunmasını gözeten çalışmalar bu kapsamda ele alınmaktadır.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• İklim değişikliğinin olumsuz etkilerinin azaltımına yönelik yerel ölçekte geliştirilen uygulamalar (sera gazı emisyonlarının azaltımı, enerji dönüşümü, karbon yönetimi ve izleme çalışmaları vb.)
• İklim değişikliğinin etkilerine uyuma yönelik projeler (aşırı hava olayları, kuraklık, sel-taşkın riskleri, kentsel ısı adaları vb.)
• Yerel ölçekte bütüncül iklim eylem planları, stratejiler ve yol haritalarının hazırlanması ve uygulanması
• Hava kalitesinin izlenmesi, iyileştirilmesi ve kentsel hava kirliliğinin azaltılmasına yönelik uygulamalar
• Sürdürülebilir su ve atıksu yönetimi, su verimliliğinin artırılması ve su kayıp-kaçaklarının azaltılmasına yönelik çalışmalar
• Atıksuların yeniden kullanımı ve alternatif su kaynaklarının değerlendirilmesine yönelik uygulamalar
• Döngüsel ekonomi, sıfır atık ve kaynak verimliliğini artırmaya yönelik çevre yönetimi projeleri
• Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji üretimi ve kullanımına yönelik yerel ölçekli uygulamalar
• Doğa temelli çözümler ve ekosistemlerin korunması, iyileştirilmesi ve güçlendirilmesine yönelik projeler
• Marmara Denizi başta olmak üzere deniz, kıyı ve su ekosistemlerinin korunmasına ve kirliliğin önlen- mesine yönelik çalışmalar
• Sürdürülebilir tarım, toprak yönetimi ve kırsal–kentsel ekosistem ilişkisini gözeten uygulamalar
• Kurumsal, teknik ve finansal çevre ve iklim kapasitesini geliştirmeye yönelik çalışmalar
• İklim yönetişimini güçlendiren ve iklim değişikliğinden orantısız biçimde etkilenen dezavantajlı grupların katılım mekanizmalarını içeren proje ve uygulamalar

Kamusal mekânların niteliğinden yapılaşmış çevrenin düzenine, gündelik yaşam pratiklerinden sosyal etkileşime kadar uzanan mekânsal kararlar, kent yaşamının kalitesini doğrudan belirlemekte- dir. Mekânın nasıl tasarlandığı; kentin kimliğini, kullanıcıların mekâna erişimini, güvenliğini ve mekân- la kurduğu ilişkiyi şekillendirirken aynı zamanda sosyal bütünleşmeyi, aidiyet duygusunu ve yaşam memnuniyetini etkilemektedir. Bu yönüyle mekâna ilişkin tasarım yaklaşımları, yalnızca fiziksel düzenlemeler değil; kapsayıcı, sağlıklı, sürdürülebilir ve nitelikli bir kentsel yaşamın oluşturulmasın- da stratejik bir rol üstlenmektedir.

Bu kategori kapsamında, mimari yapılar ve kentsel mekânların yere özgü, işlevsel ve nitelikli tasarım yaklaşımlarıyla ele alındığı; kentin fiziksel biçimi ve morfolojik yapısı, tarihî ve kültürel değerleri, doğal çevreyle kurduğu ilişkinin gözetildiği proje, uygulama ve tasarım süreçleri değerlendirilecektir. Tasarımın; çocuklar, yaşlılar, engelliler, bakım verenler, kadınlar ve farklı sosyo-ekonomik gruplar dâhil olmak üzere herkes için kapsayıcı olması, katılımcı yöntemlerle geliştirilmesi ve yenilikçilik, yaratıcılık, sürdürülebilirlik, esneklik, dirençlilik ve iklime duyarlılık gibi nitelikleri birlikte taşıması bu kategorinin değerlendirme çerçevesini oluşturmaktadır.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• Kamusal mekânların (meydanlar, sokaklar, parklar, kıyı ve rekreasyon alanları vb.) bütüncül tasarım ve dönüşüm projeleri
• Yapı ölçeğinde veya kentsel ölçekte geliştirilen mimari tasarım uygulamaları
• Tarihî ve kültürel miras alanlarında koruma, yenileme, restorasyon ve yeniden işlevlendirme projeleri
• Çocuklar ve farklı yaş grupları için kapsayıcı açık alan ve oyun alanı tasarımları
• Yer yapma (placemaking) ve mahalle ölçeğinde sosyal etkileşimi güçlendiren tasarım projeleri
• Kent mobilyaları ve mikro ölçekli kamusal alan müdahaleleri (oturma, aydınlatma, yönlendirme vb.)
• Kentsel tasarım ve mimarlık rehberleri ile ilke ve standart çalışmaları
• Doğa temelli, iklim uyumlu ve çevresel duyarlılığı yüksek mekânsal tasarım projeleri
• Afet risklerini gözeten, dirençli kentsel tasarım ve mimari uygulamalar
• Ceçici kullanım, taktiksel ve deneysel mekânsal müdahaleler
• Mekânsal eşitsizlikleri azaltmayı ve sağlıklı yaşamı desteklemeyi hedeIJeyen tasarım projeleri

Kentlerin tarihsel birikimi, kültürel çeşitliliği ve sanatsal üretimi; toplumsal aidiyetin güçlenmesi, kentsel belleğin canlı tutulması ve kentlerin çekiciliğinin artırılması açısından önemli bir rol oyna- maktadır. Kültür ve sanat yoluyla kurulan ortak deneyimler, bireylerin kentle kurduğu ilişkiyi derinleştirirken toplumsal etkileşimi, ifade biçimlerini ve birlikte yaşama kültürünü desteklemektedir. Bu yönüyle kültür-sanat alanındaki çalışmalar, kentsel yaşamın sosyal ve kültürel boyutlarını besleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır.

Bu kategori kapsamında, kültürel ve sanatsal üretimi destekleyen, halkın katılımını ve erişimini artıran, amatör ve profesyonel sanatçıları teşvik eden; edebiyat, müzik, sahne sanatları, görsel sanatlar ve benzeri alanlar aracılığıyla kentsel belleği, kimlik ve aidiyet duygusunu güçlendirmeyi amaçlayan proje, uygulama ve çalışmalar değerlendirilecektir. Kültür-sanat faaliyetlerinin eğitim, paylaşım, üretim ve kamusal etkileşim boyutlarını birlikte ele alan; kültürel planlama ve politika geliştirme süreçlerine katkı sunan çalışmalar bu kapsamda yer almaktadır.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• Kültürel ve sanatsal üretimi kamusal alanda görünür kılan etkinlik ve programlar
• Sahne sanatları, müzik ve performans odaklı kültür-sanat uygulamaları
• Cörsel sanatlar, sergileme ve küratoryal projeler
• Kültür-sanat alanında eğitim, atölye ve öğrenme programları
• Müzecilik, sergileme ve koleksiyon temelli çalışmalar
• Kütüphanecilik, okuma kültürü ve bilgiye erişimi destekleyen uygulamalar
• Kültür-sanat alanında yayıncılık ve içerik üretimi (basılı, görsel-işitsel ve dijital)
• Kültürel mirası ve kentsel belleği görünür kılan anlatı, rota ve rehberlik çalışmaları
• Kültür-sanat temalı yarışmalar, açık çağrılar ve destek programları
• Kültür politikaları, kültürel planlama ve strateji geliştirme çalışmaları

Yerel yönetimlerin değişen toplumsal ihtiyaçlara hızlı ve etkili yanıt verebilmesi; güçlü kurumsal yapılara, açık ve anlaşılır yönetim modellerine ve sürekli öğrenmeye dayalı yönetsel kapasitelere bağlıdır. Yönetim kalitesini artıran yenilikçi yaklaşımların benimsenmesi, karar alma süreçlerinin şeffaf ve izlenebilir hâle getirilmesi, hemşehrilerin geri bildirimlerinin karşılık bulduğu katılımcı mekanizmaların kurulması ve kurumsal inovasyon kültürünün geliştirilmesi; sürdürülebilir kamu hizmetlerinin temelini oluşturmaktadır. Bu yönüyle kurumsal gelişim ve yönetişim, diğer tüm hizmet alanlarının nasıl planlandığını, yürütüldüğünü ve değerlendirildiğini belirleyen kapsayıcı bir çerçeve sunmaktadır.

Bu kategori kapsamında; yerel yönetimlerin yönetsel, idari ve kurumsal kapasitesini güçlendiren, yönetim süreçlerinde kaliteyi ve hesap verebilirliği artıran, insan kaynağının gelişimini destekleyen, ulusal ve uluslararası ölçekte kurumsal yetkinlik kazandıran proje, uygulama ve yöntemler değerlendirilecektir. Yönetişim ilkelerini kurumsal işleyişe entegre eden; sade, erişilebilir ve vatandaş odaklı yönetim modelleri geliştiren; katılımcılığı, iş birliğini ve ortak üretimi güçlendiren; veri temelli izleme–değerlendirme ve kurumsal öğrenme süreçlerini destekleyen çalışmalar bu kapsamda ele alınmaktadır.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• Kurumsal kapasite geliştirme, organizasyonel dönüşüm ve yönetim kalitesini artırmaya yönelik yenilikçi modeller
• Stratejik planlama, performans yönetimi, izleme-değerlendirme ve kurumsal öğrenme sistemleri
• Katılımcı yönetişim, ortak karar alma süreçleri ve hemşehri geri bildirim mekanizmaları
• Sade, anlaşılır ve erişilebilir kamu yönetimi yaklaşımları ile hizmet tasarımı uygulamaları
• Kurum içi koordinasyon, birimler arası iş birliği ve çok paydaşlı yönetişim modelleri
• Personel gelişimi, liderlik, eğitim programları ve kurumsal yetkinlik artırmaya yönelik çalışmalar
• Kurumsal inovasyon, metodoloji geliştirme ve yeni çalışma modellerinin uygulanması
• ÇeffaIJık, hesap verebilirlik ve etik yönetim ilkelerini güçlendiren uygulamalar
• Ulusal ve uluslararası iş birlikleri, ağlara katılım ve kurumsal kapasiteyi küresel ölçekte geliştiren programlar
• Dijital yönetişim, veri temelli karar alma ve kurum süreçlerinin modernizasyonuna yönelik çalışmalar

Kentsel yaşamın sürdürülebilirliği ve toplumsal refahın güçlendirilmesi, bireylerin temel ihtiyaçlara erişimi, sosyal hayata katılımı ve destek mekanizmalarına ulaşabilmesiyle doğrudan ilişkilidir. Kırılganlıkların yoğunlaştı- ğı kent ortamlarında; farklı yaşam koşullarına, ihtiyaçlara ve risklere sahip birey ve grupların desteklenmesi, toplumsal eşitsizliklerin azaltılması ve birlikte yaşama kültürünün güçlendirilmesi açısından sosyal hizmetler temel bir rol üstlenmektedir. Bu yönüyle sosyal hizmetler, kent yaşamının kapsayıcılığını ve dayanışma kapasi- tesini artıran stratejik bir alanı ifade etmektedir.

Bu kategori kapsamında, kadınlar, çocuklar, gençler, yaşlılar, engelliler, göçmenler, afetzedeler ve sosyo-eko- nomik açıdan dezavantajlı bireyler başta olmak üzere toplumun farklı kesimlerine yönelik geliştirilen, erişilebilir, kapsayıcı ve ihtiyaç temelli sosyal hizmet uygulamaları değerlendirilecektir. Temel ihtiyaçlara erişimi güçlendi- ren, fırsat eşitliğini destekleyen, sağlıklı ve güvenli bir yaşamı mümkün kılan; sosyal uyumu, birlikte yaşamı ve toplumsal farkındalığı artıran projeler ile veriye ve ihtiyaç analizlerine dayalı bütüncül sosyal hizmet modelleri bu kategorinin değerlendirme çerçevesini oluşturmaktadır.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• Temel ihtiyaçlara erişimi ve sosyal eşitsizliklerin azaltılmasını destekleyen sosyal hizmet ve destek programları çocuklar ve gençler için eğitime erişimi, sosyal hayata katılımı ve fırsat eşitliğini güçlendiren hizmetler
• Yaşlılar, engelliler ve bakım ihtiyacı olan bireylere yönelik bakım, destek ve rehabilitasyon hizmetleri
• İnsanların günlük yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli olan fiziksel, duygusal ve sosyal iyilik hâlini güvence altına alan tüm faaliyetleri kapsayan bakım konusunu ve bakım verenlerin desteklenmesini merkeze alan çalışmalar
• Psiko-sosyal destek, danışmanlık ve rehberlik hizmetleri
• Şiddetin önlenmesine, korunma mekanizmalarına erişime ve güvenli yaşamın desteklenmesine yönelik sosyal hizmet uygulamaları
• Konut hakkını ve güvenli barınmaya erişimi destekleyen sosyal hizmet ve sosyal politika uygulamaları
• İstihdama erişimi, işgücüne katılımı ve ekonomik güçlenmeyi destekleyen sosyal hizmet ve sosyalpolitika uygulamaları
• Göçmenler ve farklı toplumsal gruplar arasında sosyal uyumu, birlikte yaşamı ve toplumsal katılımı güçlendiren programlar
• Toplumsal farkındalık, ayrımcılıkla mücadele ve hak temelli bilinçlendirme çalışmaları
• İhtiyaç analizlerine dayalı, veri temelli, kapsayıcı ve katılımcı sosyal hizmet modellerinin geliştirilmesine yönelik uygulamalar

Çehirlerin gelişim yönünü, mekânsal bütünlüğünü ve uzun vadeli yaşam kalitesini belirleyen planlama ve altyapı kararları; güvenli, erişilebilir ve sürdürülebilir kentsel çevrelerin oluşturulmasında temel bir rol oynamaktadır. Arazi kullanımından ulaşım ağlarına, teknik altyapı sistemlerinden kamusal donatı- lara kadar uzanan bu kararlar; kentsel yaşamın sürekliliğini, afetlere karşı dayanıklılığı ve kentlerin geleceğe uyum kapasitesini doğrudan etkilemektedir. Bu yönüyle şehir planlama ve altyapı çalışmala- rı, kentsel gelişimi yönlendiren stratejik bir çerçeve sunmaktadır.

Bu kategori kapsamında, çağdaş planlama ve şehircilik ilkeleri doğrultusunda, kamu yararını esas alan; doğal ve kültürel miras alanlarının korunmasını gözeten; kentsel dönüşüm, yenileme ve sağlık- laştırma süreçlerini bütüncül bir yaklaşımla ele alan proje, uygulama ve planlama çalışmaları değerlen- dirilecektir. Arazi ve yer seçiminden yoğunluk kararlarına, altyapı sistemlerinin planlanması ve enteg- rasyonundan konut, ticaret, donatı alanları ve çalışma alanları arasındaki mekânsal ilişkilere kadar uzanan; yaşanabilirlik, erişilebilirlik, afetlere dayanıklılık ve standartların sağlanmasını hedeIJeyen yenilikçi planlama ve altyapı yaklaşımları bu kategorinin değerlendirme çerçevesini oluşturmaktadır.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• Arazi kullanımı, yoğunluk, işlev dağılımı ve mekânsal gelişim kararlarını içeren planlama çalışmaları
• Kentsel dönüşüm, yenileme ve sağlıklaştırma süreçlerine yönelik bütüncül uygulamalar
• Doğal, tarihî ve kültürel alanlarda koruma odaklı planlama ve yeniden kullanım projeleri
• Afet risklerini gözeten mekânsal analizler, risk haritaları ve dayanıklılık odaklı planlama çalışmaları
• Afetlere hazırlık, risk azaltımı, müdahale ve iyileştirme süreçlerini destekleyen planlama ve altyapı yaklaşımları
• Ulaşım ve erişilebilirlik odaklı altyapı projeleri (yol, yaya, bisiklet ve bağlantı sistemleri vb.)
• Su, atıksu ve yağmur suyu yönetimine yönelik altyapı ve entegrasyon projeleri
• Enerji, iletişim ve diğer teknik altyapı sistemlerinin planlanması ve entegrasyonuna yönelik çalışmalar
• Coğrafi bilgi sistemleri (CBS), uzaktan algılama ve benzeri araçlarla yürütülen mekânsal analiz ve izleme çalışmaları

Ulaşım ve hareketlilik, kentte gündelik yaşama erişimi belirleyen; kamusal alanların kullanımını, sosyal katılımı ve yaşam kalitesini doğrudan etkileyen temel bir alandır. İnsanların kentsel mekânlara, hizmetlere ve fırsatlara nasıl ve ne ölçüde ulaşabildiği; kentlerin kapsayıcılığı, güvenliği ve yaşanabilirliği açısından belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu yönüyle ulaşım ve hareketlilik, yalnızca bir teknik altyapı konusu değil, kentsel yaşamın bütününü etkileyen stratejik bir kamusal hizmet alanı olarak öne çıkmaktadır.

Bu kategori kapsamında; sürdürülebilir, erişilebilir, güvenli ve entegre ulaşım ve hareketlilik sistemlerinin geliştirilmesine yönelik proje, uygulama ve yaklaşımlar değerlendirilecektir. çocuklar, yaşlılar, engelliler ve hareket kısıtlılığı bulunan bireyler dâhil olmak üzere herkesin kentsel mekânlara ve hizmetlere eşit erişimini gözeten; yürüme, bisiklet ve mikro hareketlilik gibi aktif ulaşım türleri ile toplu taşıma sistemlerini bütüncül biçimde ele alan çalışmalar bu kapsamdadır. Yapısal yatırımların yanı sıra, veriye dayalı, dijital ve katılımcı yöntemlerle geliştirilen yenilikçi uygulamalar da değerlendirme çerçevesine dâhildir.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• Sürdürülebilir ulaşım ve hareketlilik vizyonunu ortaya koyan politika, strateji ve planlama çalışmaları
• Otomobil odaklı ulaşım alışkanlıklarını azaltmayı amaçlayan talep yönetimi ve davranış değişikliği stratejileri
• Yürüme, bisiklet ve mikro hareketlilik odaklı aktif ulaşım projeleri
• Toplu taşıma, raylı sistemler ve deniz ulaşımının erişilebilirliğini ve hizmet kalitesini artırmaya yönelik uygulamalar
• Farklı ulaşım türleri arasında entegrasyonu ve kesintisiz yolculuğu destekleyen sistemler
• Evrensel tasarım ilkeleri doğrultusunda, herkes için erişilebilir sokak ve kamusal alan düzenlemeleri
• Trafik güvenliğini artırmaya ve hız, gürültü ve sıkışıklığı azaltmaya yönelik uygulamalar
• Veriye dayalı, dijital ve akıllı ulaşım yönetimi çözümleri
• Yerel ve bölgesel ölçekte insan, mal ve hizmet hareketliliğini verimli ve düşük karbonlu biçimde destekleyen projeler

Nüfus yoğunluğunun artışı, kentsel sistemlerin karmaşıklığının yükselmesi ve kamu kaynaklarının etkin kullanımına duyulan ihtiyaç; yerel yönetimlerde dijital dönüşümü stratejik bir gereklilik hâline getirmektedir. Veri odaklı yaklaşımlar, yapay zekâ destekli analizler ve dijital teknolojiler; planlama, uygulama ve izleme süreçlerini güçlendirerek hizmet kalitesini artırmakta, operasyonel verimliliği desteklemekte ve karar alma süreçlerinin daha şeffaf ve izlenebilir olmasına katkı sunmaktadır. Bu dönüşüm yalnızca teknolojik araçların kullanımını değil; aynı zamanda insan odaklı, erişilebilir ve sürdürülebilir bir kent yönetimi anlayışının gelişimini ifade etmektedir.

Bu kategori kapsamında; yerel yönetimlerin dijitalleşme ve yapay zekâ kullanım kapasitesini artıran, kentsel hizmetlerin sürekliliğini ve etkinliğini güçlendiren, veri temelli planlama ve yönetim modellerini destekleyen proje, uygulama ve yöntemler değerlendirilecektir. Yapay zekâ destekli analiz, tahminle- me, optimizasyon ve otomasyon çözümlerinin kurum süreçlerine entegre edilmesi; dijital hizmetlerin kapsayıcı ve erişilebilir biçimde tasarlanması; teknolojinin kent yaşamını kolaylaştıran, ve kamu hizmetlerini geliştiren ve yaşam kalitesini artıran bir araç olarak kullanılması bu kapsamda önceliklidir.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı veri üretimi, analiz, planlama ve karar destek uygulamaları
• Yapay zekâ destekli analiz, tahminleme, optimizasyon ve otomasyon çözümleri
• Nesnelerin İnterneti (IoT), sensör ağları ve akıllı altyapı yönetimi uygulamaları
• Ulaşım, enerji, su, atık yönetimi ve tesisler gibi kentsel varlıkların dijital izlenmesi ve entegre yönetim sistemleri
• Açık veri, veri yönetişimi, veri güvenliği ve etik yapay zekâ uygulamaları
• Kurum içi dijital dönüşüm, süreç otomasyonu ve hizmetlerin dijitalleştirilmesine yönelik çalışmalar
• Yurttaş hizmetlerine erişimi kolaylaştıran dijital platformlar, mobil uygulamalar ve çevrim içi hizmet modelleri
• Veri temelli politika geliştirme, performans izleme ve karar destek panelleri
• Dijital kapsayıcılığı ve erişilebilirliği artıran uygulamalar
• Afet, risk ve kriz yönetiminde dijital teknolojilerin ve veri altyapısının kullanımı
• Akıllı kent yaklaşımını destekleyen disiplinler arası dijital çözümler

Yerel kalkınma; bir kentin veya bölgenin ekonomik, sosyal, kültürel ve çevresel potansiyelini harekete geçirerek yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan bütüncül bir yaklaşımdır. Yerel kaynakların, bilgi ve becerilerin, üretim kapasitesinin ve toplulukların ihtiyaçlarının birlikte ele alınması; istihdam olanakla- rının geliştirilmesi, ekonomik çeşitliliğin artırılması ve yerel dayanıklılığın güçlendirilmesi açısından önem taşımaktadır.

Bu kategori kapsamında; yerel kaynaklara dayanan, yerel toplulukların yetkinliklerini geliştirmeyi hedefleyen; girişimciliği, istihdamı ve sürdürülebilir üretimi destekleyen proje, uygulama ve stratejiler değerlendirilecektir. Kır-kent ilişkilerini gözeten, yerel, bölgesel ve daha geniş kalkınma yaklaşımlarıy- la uyumlu; kapsayıcı ve sürdürülebilir yerel kalkınma modelleri bu kapsamda ele alınmaktadır.

Aşağıdaki konu başlıkları, bu proje kategorisi için örnek teşkil etmektedir:

• Yerel kalkınma vizyonu, stratejileri ve eylem planlarının hazırlanması ve uygulanması
• Kır-kent ilişkilerini gözeten ve yerel-bölgesel bütünlüğü güçlendiren kalkınma yaklaşımları
• Yerel girişimcilik, kooperatifçilik ve küçük ölçekli üretimin desteklenmesine yönelik uygulamalar
• Yerel toplulukların bilgi, beceri ve mesleki yetkinliklerini artırmaya yönelik kapasite geliştirme çalışmaları
• İstihdama erişimi, genç ve kadın istihdamını ve ekonomik güçlenmeyi destekleyen programlar
• Yerel üretim, tedarik, pazarlama ve değer zincirlerinin geliştirilmesine yönelik projeler
• Tarım, sanayi, turizm ve hizmetler gibi yerel sektörlerin sürdürülebilir biçimde güçlendirilmesine yönelik projeler
• Yerel ve doğal kaynakların etkin ve sürdürülebilir kullanımını destekleyen uygulamalar
• Cıda güvenliği ve gıdaya erişimi güçlendiren yerel üretim ve dağıtım modelleri
• Kent kimliği, yerel değerler ve kültürel-endüstriyel mirasa dayalı tanıtım, coğrafi işaret, tescil ve rota çalışmaları
• Yerel ürün ve hizmetlerin, ulusal ve uluslararası pazarlara açılmasına yönelik uygulamalar